Toyga çorbası Orta Anadolu’da yapılan yoğurtlu bir çorba. Ankara’nın Akyurt ilçesindeki versiyonu “Akyurt Toyga Aşı” adıyla coğrafi işaret aldı. Yazı tescil belgesine ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tarif sayfasına dayanıyor.
Tescilin künyesi
Belgede ürün mahreç işareti türünde ve “yemekler ve çorbalar” grubunda. Başvuru sahibi Akyurt Belediyesi. Başvuru 30 Ocak 2021’de yapıldı; tescil 26 Nisan 2022’de, 1094 numarayla gerçekleşti. Coğrafi sınır Ankara ilinin Akyurt ilçesi.
Belgedeki tanım
Çorba süzme yoğurt, bütün yarma, un, yumurta ve sudan yapılıyor. Servis sırasında üzerine pul biber ve naneyle aromalandırılmış tereyağlı sos gezdiriliyor. Yarma, sert buğdayın yerel yöntemlerle elenip kabuğundan ayrılması, öğütülmesi ve kurutulmasıyla elde ediliyor.
Belgede iki yöntem anlatılıyor: birinde ıslatılan yarma yoğurt, un, yumurta ve suyla karıştırılıp kaynatılıyor; ötekinde yarma ve yoğurt önceki gece karıştırılıp sabah un ve yumurta ekleniyor. Çorba yaklaşık bir saat pişiyor. Belge, çorbanın düğün, mevlit, cenaze ve hacı uğurlaması gibi törenlerde pişirildiğini, bu yüzden yöresel olarak “düğün çorbası” da dendiğini belirtiyor.
Bakanlığın tarifinde farklar
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sayfası toyga çorbasını Orta Anadolu’ya ait, nohutlu ve dövmeli yoğurtlu bir çorba olarak tarif ediyor; nane ve kırmızı biberli yağ servis sırasında üzerine gezdiriliyor. Aynı sayfa yöresel varyasyonlara da değiniyor: bazı yörelerde yağsız yapılıp yoğurt ya da ayranla soğuk içiliyor, Sivas’ta yeşil mercimek ekleniyor, bazı tariflerde dövme yerine pirinç kullanılıyor.
Bu fark, Akyurt belgesindeki tanımın yalnızca o ilçenin tarifini sabitlediğini gösteriyor; başka yörelerin toygası farklı olabilir. Öteki tescilli çorbalar için coğrafi işaretli çorbalar yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar: TürkPatent: Akyurt Toyga Aşı tescil belgesi · T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı: Toyga çorbası